فراتر بودن نعمت‌ها از درك انسان‌ها متن : و نآى عن الجزاءِ أمدَها و تفاوت عن الإدراكِ أبدها . شرح : يادگار نبوت بعد از ثنا و ستايش و بيان نعمت‌ها از جهت كمى و كيفى ، در اين دوجمله نعمت‌ها را از جهت صورت عينى و اين‌كه غايت و دوام آنها دور است و يا ابديت آنها را نمىتوان درك كرد مورد اشاره قرار داده ، مىفرمايد : كسى را ياراى آن نيست كه آنچه در آخرت است جزاى اعمال نيكو و محدود او بشود ؛ زيرا نسبت ميان عمل و جزا نسبت محدود به بىانتهاست و در جملهء بعد اشاره به ابديت همين نعمت‌هاست كه متعالى از درك و فهم محدود ما مىباشد . از اين جمله معلوم مىشود كه خود نعمت‌هاى دنيوى ابدى است ؛ زيرا ضمير « ها » در « ابدها » به كلمه « نعم » كه جمع « نعمت » است بر مىگردد ؛ يعنى همين نعمت‌ها شعاع و جلوه‌اى از نعمت ابدى است . ابديت نعمت‌هاى عمومى و خصوصى مانند آب و آفتاب و ماه و باران و هوا همه و همه از ابديتى برخوردارند كه قابل درك نيست . و چون همهء آنها در اين عالم محسوس و فانى است ناچار منبع اين نعمت‌ها بايد در ماوراى اين عالم محسوس باشد . مسئوليت در برابر نعمت‌ها متن : و ندبهم لِاستزادتِها بِالشكرِ لاتِّصالِها و استَحْمدَ إلى الخلائِقِ بأَجزالِها وثنى بالندبِ إلى أمثالِها . شرح : قبل از اين فراز ، سخن در شرح نعمت‌ها و ستايش و